شاخص رکود اقتصادی چیست؟ بررسی معیارها و نشانههای رکود
اقتصاد جهانی، همچون آب و هوا، مستعد چرخههایی از آفتاب و طوفان است. برای کسبوکارها، سرمایهگذاران و سیاستگذاران، تشخیص نزدیک شدن طوفان اقتصادی — رکود — بسیار مهم است. اما چگونه میتوان این آسمان مالی را خواند؟ پاسخ در مجموعهای از شاخصهای اقتصادی نهفته است؛ نقاط دادهای که اگر درست تفسیر شوند، میتوانند پیشبینی حیاتی ارائه دهند. نادیده گرفتن آنها مانند دریانوردی در آبهای ناشناخته بدون قطبنما است.در این مقاله نشانه های رکود اقتصادی را معرفی و آنها را معرفی می کنیم.
شاخصهای رکود دقیقاً چیستند — و چرا باید اهمیت بدهید؟
همچنین بخوانید:نقش استارتاپها در اقتصاد: از ایجاد شغل تا تحول صنایع
به سادهترین شکل، شاخص رکود یک آمار اقتصادی است که الگویی قابل تشخیص قبل یا در طول دورههای رکود نشان میدهد.
بنابراین، برای درک اینکه شاخص رکود چیست، ابتدا باید بفهمیم رکود چیست. پذیرفتهشدهترین تعریف رکود آن را به عنوان «کاهش قابل توجه در فعالیت اقتصادی که در سراسر اقتصاد گسترش یافته و بیش از چند ماه طول میکشد، معمولاً در تولید ناخالص داخلی واقعی (GDP)، درآمد واقعی، اشتغال، تولید صنعتی و فروش عمده-خرده قابل مشاهده است» تعریف میکند. یک قانون سرانگشتی رایجتر، هرچند محدودتر و کمتر دقیق، دو فصل متوالی کاهش GDP است.
شاخصهای رکود، در اصل، علائم حیاتی اقتصاد هستند. آنها از سیگنالهای پیچیده بازار مالی تا اندازهگیریهای ملموستر مانند ارقام اشتغال و احساس مصرفکننده متغیرند. برخی به عنوان شاخصهای «پیشرو» شناخته میشوند که قبل از اقتصاد گسترده تغییر میکنند و نگاهی به آینده ارائه میدهند. دیگران «همزمان» هستند که همراه با چرخه اقتصادی حرکت میکنند، یا «پسرو» که فقط پس از برقراری روند تغییر میکنند.
چرا یک شهروند معمولی، رهبر کسبوکار یا سرمایهگذار باید اهمیت بدهد؟ چون پیامدهای رکود عمیق و فراگیر است. برای افراد، میتواند به معنای از دست دادن شغل، رکود دستمزد و کاهش بازدهی سرمایهگذاری باشد. برای کسبوکارها، به معنای کاهش تقاضا، فشار بر حاشیه سود و تصمیمات دردناک احتمالی در مورد اخراج یا تعویق برنامههای گسترش است. دولتها نیز با کاهش درآمدهای مالیاتی و افزایش تقاضا برای شبکههای ایمنی اجتماعی روبرو میشوند، اغلب در حالی که با چگونگی تحریک اقتصاد ضعیف دست و پنجه نرم میکنند.
درک این شاخصها بنابراین فقط یک تمرین آکادمیک نیست. بلکه درباره آمادگی است. شناخت علائم هشداردهنده اجازه میدهد تنظیمات پیشفعال انجام شود: تقویت امور مالی شخصی، بازنگری استراتژیهای کسبوکار، یا برای سیاستگذاران، در نظر گرفتن مداخلات مالی یا پولی پیشگیرانه. در جهانی پر از عدم قطعیت اقتصادی، این شاخصها ابزارهای ضروری برای هدایت مسیر پیش رو هستند.
رکود چگونه افراد را تحت تأثیر قرار میدهد؟
رکودها میتوانند برای افراد سخت باشند، به ویژه کسانی که تازه وارد بازار کار میشوند. در اینجا چند راه تأثیر رکود بر افراد آورده شده است:
- فرصتهای شغلی کاهش مییابد و فارغالتحصیلان جدید ممکن است در یافتن اولین شغل خود مشکل داشته باشند.
- کسانی که در حال حاضر شاغل هستند ممکن است ارتقاء گرفتن سختتر شود یا ناگهان بیکار شوند.
- برخی افراد ممکن است درآمد کمتری داشته باشند به دلیل کاهش ساعات کاری که آنها را مجبور به استفاده از پسانداز میکند.
- تورم میتواند قیمت نیازهای ضروری را افزایش دهد.
- هزینه تأمین مالی بدهی افزایش مییابد.
- خودروها و خانهها کمتر مقرون به صرفه میشوند.
نکته مهم این است که عواقب رکود برای همه یکسان نیست و این میتواند منجر به افزایش نابرابری شود.
مهمترین شاخصهای رکود
در حالی که دادههای زیادی برای توجه رقابت میکنند، فقط چند تا به طور مداوم اعتبار خود را به عنوان پیشگوهای قابل اعتماد (هرچند نه بینقص) رکودهای اقتصادی ثابت کردهاند.
وارونگی منحنی بازده (Yield Curve Inversion)
شاید بیشترین توجه را جلب کند و مهمترین شاخص رکود باشد، همچنین اغلب به طور عجیبی دقیق، پیشبینیکننده وارونگی منحنی بازده است. معمولاً، سرمایهگذاران جبران بیشتری (بازده) برای بستن پول خود برای دورههای طولانیتر مطالبه میکنند. بنابراین، اوراق قرضه بلندمدت (مثل خزانهداری ۱۰ ساله) معمولاً بازده بالاتری نسبت به اوراق کوتاهمدت (مثل دو ساله یا سهماهه T-bills) ارائه میدهند.
وارونگی زمانی رخ میدهد که این رابطه برعکس شود: بازدههای کوتاهمدت بالاتر از بلندمدت میروند. این وضعیت عجیب نشان میدهد که سرمایهگذاران انتظار دارند نرخهای بهره در آینده کاهش یابد، سناریویی که اغلب توسط کندی اقتصادی پیشبینیشده ایجاد میشود که بانک مرکزی را مجبور به کاهش نرخ معیار خود میکند. اساساً، بازارهای اوراق قرضه روی اقتصاد ضعیفتر آینده شرط میبندند.
افزایش بیکاری
بازار کار پایه سلامت اقتصادی است. وقتی کسبوکارها به تقاضای آینده اطمینان دارند، استخدام میکنند. وقتی کندی پیشبینی میکنند، توقف استخدام و اخراج اغلب دنبال میشود. در نتیجه، افزایش بیکاری یک شاخص رکود کلاسیک، هرچند اغلب بیشتر «همزمان» یا کمی «پسرو» رکود است.
اعتماد مصرفکننده و مخارج
یک شاخص رکود دیگر اعتماد مصرف کننده و مخارج است،اگر بازار کار توانایی مصرفکنندگان برای خرج کردن را نشان دهد، اعتماد مصرفکننده تمایل آنها را اندازه میگیرد.وقتی مصرفکنندگان نسبت به امنیت شغلی، تورم یا چشمانداز اقتصادی نگران هستند، کمربندها را سفت میکنند و خریدهای اختیاری مانند خودرو، تعطیلات یا بازسازی خانه را به تعویق میاندازند. این احتیاط مستقیماً بر فروش خردهفروشی و مخارج مصرف شخصی (PCE)، اندازهگیری گسترده مخارج مصرفکننده، تأثیر میگذارد. فروش خردهفروشی راکد یا کاهشیافته، به ویژه برای اقلام بزرگ، نشانه روشنی از کاهش حرکت اقتصادی است.
ارتباط واضح است: زیان شغلی (یا ترس از آن) اعتماد را کاهش میدهد، که به نوبه خود مخارج را محدود میکند، تقاضا را بیشتر ضعیف میکند و ممکن است به زیان شغلی بیشتر منجر شود. این چرخه خودتقویتکننده ویژگی رکودها است.
حرکات بازار سهام و شرایط اعتباری
بازار سهام اغلب به عنوان مکانیسمی رو به جلو توصیف میشود، زیرا سودهای شرکتی آینده و رشد اقتصادی را در نظر میگیرد. هرچند به طور بدنامی نوسانی و مستعد واکنشهای بیش از حد، کاهشهای قابل توجه و پایدار بازار (بازارهای نزولی، معمولاً ۲۰٪ افت از اوج) اغلب قبل یا همراه با رکودها رخ دادهاند. سرمایهگذاران، با حس کردن مشکلات پیش رو، داراییهای پرریسکتر مانند سهام را میفروشند. شاخص نوسان CBOE (VIX)، اغلب «شاخص ترس» نامیده میشود، میتواند در دورههای استرس بازار و عدم قطعیت اقتصادی جهش کند.
با این حال، بازار سهام نیز تمایل به هشدارهای کاذب را برجسته میکند. شاید گویاتر، تغییرات در شرایط اعتباری باشد. وقتی وامدهندگان عصبی میشوند، استانداردهای وامدهی را سفت میکنند و وامگیری برای کسبوکارها و مصرفکنندگان سختتر و گرانتر میشود. این را میتوان در گسترش اعتباری — تفاوت بازده بین اوراق شرکتی پرریسکتر (مثل BBB-rated) و اوراق دولتی امنتر — دید. افزایش قابل توجه در این گسترشها نشان میدهد سرمایهگذاران جبران بسیار بالاتری برای ریسک اعتباری مطالبه میکنند و نگرانی در مورد دیفالت های شرکتی سیگنال میدهند.
همچنین بخوانید:انقلاب سبز در دل نفت: آینده انرژی تجدیدپذیر در صنعت نفت
علائمی که نشان میدهد در رکود نیستیم
بهبود GDP
اندازه واقعی اندازه و سلامت اقتصاد یک کشور، GDP یا تولید ناخالص داخلی آن است. اساساً، ارزش کل کالاها و خدمات تولیدشده توسط یک کشور در یک دوره زمانی خاص است. GDP در حال افزایش سیگنال قدرت اقتصادی میدهد در حالی که GDP کاهشیافته یا منفی نشاندهنده ضعف یا کاهش اقتصادی است.
مخارج خانوار ثابت یا در حال افزایش
یک شاخص اقتصادی عمده، اعتماد مصرفکننده است. این سطح خوشبینی مصرفکنندگان نسبت به اقتصاد و وضعیت مالی خودشان را اندازهگیری میکند. تعدادی از اقتصاددانان باور دارند که مخارج مصرفکننده شاخص مهمی از تقاضای کل و عملکرد اقتصادی است.
اگر خانوارها به امور مالی خود اطمینان داشته باشند، پول بیشتری خرج میکنند. این اجازه میدهد شرکتها استخدام و گسترش را ادامه دهند تا تقاضای افزایشیافته را برآورده کنند. به این شیوه، مخارج خانوار میتواند به رشد اقتصادی منجر شود.
افزایش درآمد و سود
شرکتها پس از پرداخت تمام هزینهها توسط یک شرکت، هر مازاد سود است. این سود میتواند به عنوان پاداش پولی به صاحبان و سهامداران کسبوکار دیده شود. افزایش سودآوری صاحبان کسبوکار را تشویق به گسترش، ریسکپذیری و سرمایهگذاری میکند. وقتی این در مقیاس بزرگ رخ دهد، میتواند به فرصتهای اقتصادی افزایشیافته، اشتغال جدید و رشد بالاتر منجر شود.
بازار کار قوی
بازار کار همچنین به عنوان بازار شغل شناخته میشود. این به عرضه و تقاضای نیروی کار اشاره دارد و جزء عمدهای از هر اقتصادی است. در یک اقتصاد سالم، تقاضا برای محصولات و خدمات افزایش مییابد. در پاسخ به این تقاضا، شرکتها خروجی خود را افزایش میدهند. آنها این کار را با استخدام کارگران بیشتر انجام میدهند. این کارگران تازه استخدامشده سپس پول را در اقتصاد خرج میکنند که آن را جلو میبراند.
تشخیص علائم هشدار اولیه: آیا میتوانید رکود را قبل از وقوع پیشبینی کنید؟
در حالی که شاخصهای بحثشده بالا سرنخهای ارزشمندی ارائه میدهند، هیچ سیگنال واحدی بینقص نیست. اقتصاد یک سیستم پیچیده و پویا است که تحت تأثیر عوامل متعدد از جمله رویدادهای ژئوپلیتیکی، اختلالات فناوری و پاسخهای سیاستی قرار دارد که میتوانند روابط تاریخی را تغییر دهند.
محتاطانهترین رویکرد شامل جستجوی همگرایی علائم هشدار در چندین شاخص رکود به جای تکیه بر یک معیار واحد است. برای مثال، منحنی بازده وارونه همراه با کاهش اعتماد مصرفکننده و افزایش قابل توجه در ادعاهای بیکاری، تصویر قانعکنندهتری از کندی قریبالوقوع ترسیم میکند تا هر کدام به تنهایی. آن را مانند پزشک که بیماری را تشخیص میدهد فکر کنید: یک علامت ممکن است نامشخص باشد، اما الگویی از علائم مرتبط به شرط خاصی اشاره میکند.
سازمانهایی مانند کنفرانس بورد شاخصهای اقتصادی پیشرو (LEI) را گردآوری میکنند که چندین شاخص پیشرو (از جمله سفارشات تولیدی، مجوزهای ساختمانی، ساعات کاری متوسط و گسترش بازده) را در یک رقم ترکیبی ادغام میکنند. کاهش پایدار در LEI سیگنال قوی رکودی محسوب میشود.
با این حال، حتی با داشبورد شاخصها، پیشبینی همچنان هنری به اندازه علم است. سندرم «این بار متفاوت است» خطر مداوم است، زیرا تغییرات ساختاری در اقتصاد گاهی قوانین سرانگشتی قدیمی را کمتر موثر میکند. علاوه بر این، اقدامات بانکهای مرکزی و دولتها میتواند نتایج را تحت تأثیر قرار دهد. کاهش تهاجمی پولی یا محرک مالی ممکن است رکودی را که شاخصها قبلاً پیشنهاد کرده بودند دفع کند، یا حداقل شدت آن را کاهش دهد. بنابراین، در حالی که شاخصها هشدار میدهند، عنصر انسانی پاسخ سیاستی لایه دیگری از پیچیدگی به چالش پیشبینی اضافه میکند.